Bộ quốc phòng CSVN giao Hải Phòng khu đất với 300 nhà xây bởi ‘xã hội đen’

https://www.sbtn.tv/bo-quoc-phong-csvn-giao-hai-phong-khu-dat-voi-300-nha-xay-boi-xa-hoi-den/

Bộ quốc phòng CSVN giao Hải Phòng khu đất với 300 nhà xây bởi ‘xã hội đen’

Bộ quốc phòng CSVN giao Hải Phòng khu đất với 300 nhà xây bởi ‘xã hội đen’Ảnh: VNExpress

Nhà chức trách Hải Phòng vào chiều Thứ Năm 18/10 bắt đầu cho phá dỡ những ngôi nhà xây trái phép trên khu đất vừa được Bộ quốc phòng CSVN bàn giao cho chính quyền thành phố.

Nguyên nhân “bàn giao” là bộ này không thể đưa khu đất rộng hơn 14 héc ta về nguyên trạng đất quốc phòng, sau khi các sĩ quan của Sư Đoàn 363 quân đội CSVN đã cấu kết với các công ty và quan chức địa phương chia lô bán nền xây lên khoảng 300 ngôi nhà. Vào tháng 5 năm nay, cơ quan điều tra hình sự bộ quốc phòng đã truy tố hai sĩ quan quân đội cao cấp, cựu chủ tịch phường Thành Tô, quận Hải An, một viên chức Sở Tài Nguyên Môi Trường Hải Phòng và một công ty tư nhân. Họ bị cáo buộc các tội danh: vi phạm các quy định về sử dụng đất đai, vi phạm về quản trị đất đai, và lợi dụng chức vụ và quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Theo báo mạng VnExpress, khu đất quốc phòng đã bị nhiều nhóm xã hội đen xâm chiếm hoàn toàn vào tháng 6, ngay khi cuộc điều tra của bộ quốc phòng đang diễn ra. Tại đây thường diễn ra những trận đâm chém nhau để giành đất xây nhà.

Mặc dù đất quốc phòng bị xã hội đen xâm chiếm, giới chức quận Hải An cho biết vẫn có hai công ty cung cấp điện và nước cho khu vực. Đây chỉ là một trong nhiều trường hợp cho thấy rõ thực trạng cai quản “đất quốc phòng” của quân đội CSVN.

Huy Lam / SBTN

Bắt giữ 2 nghi can nhắn tin dọa giết đại biểu quốc hội CSVN

https://www.sbtn.tv/bat-giu-2-nghi-can-nhan-tin-doa-giet-dai-bieu-quoc-hoi-csvn/

Bắt giữ 2 nghi can nhắn tin dọa giết đại biểu quốc hội CSVN

Bắt giữ 2 nghi can nhắn tin dọa giết đại biểu quốc hội CSVNẢnh: Thanh Niên

Bộ công an CSVN hôm Thứ Sáu 19/10 thông báo đã bắt giữ hai nghi can nhắn tin dọa giết khoảng 100 đại biểu quốc hội và hội đồng nhân dân tại nhiều địa phương.

Trước đó, các đại biểu có tên trong cuốn “Niên giám Quốc hội – Chính phủ khóa 14, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân nhiệm kỳ 2016-2020” nhận được tin nhắn trên thoại. Các tin nhắn này nói rằng “có người muốn lấy mạng” đại biểu nhận tin, yêu cầu trả 100 triệu đồng để có được danh tính và bằng chứng về kẻ muốn sát hại họ. Người bị đe dọa còn bị ra hạn chót ba ngày để chuyển tiền vào một trương mục ngân hàng được cung cấp trên tin nhắn.

Theo một thông cáo của bộ công an CSVN, hai nghi can bị bắt giữ đều ở Sài Gòn, là Ngô Xuân Tùng, 30 tuổi, cư dân quận Phú Nhuận, và Lê Văn Thành, cũng 30 tuổi, cư dân huyện Hóc Môn. Tùng và Thành bị cho là đã nhắn tin vào điện thoại một số trưởng văn phòng đoàn đại biểu quốc hội của Hà Nội, Quảng Trị, Bắc Ninh, Sóc Trăng, Hà Tĩnh và một số địa phương khác.

Theo kết quả cuộc điều tra sơ khởi, hai nghi can là người nghiện ma túy. Do cần tiền sử dụng ma túy nên họ nghĩ ra thủ đoạn nhắn tin đe dọa các đại biểu quốc hội và hội đồng nhân dân để tống tiền.

Sự việc quái lạ này khiến dư luận trong nước chú ý từ vài ngày qua. Có người bình luận đây là hiện tượng “xã hội đen” tống tiền “xã hội đỏ”.

Huy Lam / SBTN

ASEAN nhắm đến hoạt động tập trận hải quân chung với Mỹ vào năm tới

https://www.rfa.org/vietnamese/news/internationalnews/asean-eyes-maritime-exercise-with-us-nextyear-10192018090727.html

ASEAN nhắm đến hoạt động tập trận hải quân chung với Mỹ vào năm tới

RFA
2018-10-19

Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ James Mattis tại Singapore ngày 18 tháng 10 năm 2018.Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ James Mattis tại Singapore ngày 18 tháng 10 năm 2018.icon-zoom.png AFP

Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen cho biết Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang lên kế hoạch tập trận chung với Hải quân Hoa Kỳ vào năm tới.

Ông phát biểu điều này tại cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng ASEAN tại Singapore hôm 19/10.

Ý tưởng về một cuộc tập trận hàng hải ASEAN – Mỹ được đưa ra vào khi ASEAN sẽ tiến hành diễn tập hải quân chung với Trung Quốc lần đầu tiên từ ngày 22 đến 27 tháng 10 tại vùng biển ngoài khơi thành phố Trạm Giang.

Cuộc tập trận ASEAN – Mỹ nhằm tạo thế cân bằng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, hai quốc gia có ảnh hưởng đáng kể ở Biển Đông. Kế hoạch tập trận chung lần này dự kiến sẽ được đưa vào bản tuyên bố chung sau cuộc họp của các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN, do Bộ trưởng Quốc phòng Singapore chủ trì.

Trong tuần này, các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN cũng sẽ gặp đồng nhiệm các nước lớn ngoài khu vực gồm Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Nga.

Hồi tháng Hai, các bộ trưởng quốc phòng của ASEAN và Trung Quốc đã đồng ý tiến hành một cuộc tập trận hàng hải chung đầu tiên trong tháng này tập trung vào việc tìm kiếm, cứu nạn trên biển.

Trong khi đó quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự song phương và đa phương với tất cả các quốc gia ASEAN, trừ Myanmar và Lào.

Ngoại giao tiểu nông

http://www.rfavietnam.com/node/4763

Ngoại giao tiểu nông

Thứ Năm, 10/18/2018 – 13:12 — nguyentuongthuy

NGUYỄN TƯỜNG THỤY

NNHQ3.jpeg

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh xuống sân bay quốc tế George Bush thành phố Houston, Texas và gặp đồng bào Việt đi đón vào lúc 23h55′ ngày 17/10/2018 giờ địa phương.

Ảnh FB Dương Đại Triều Lâm

Vậy là Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được trả tự do khi đang thi hành bản án 10 năm tù giam nhưng lại bị trục xuất ra khỏi tổ quốc của cô. Ngày hôm nay, 17/10/2018, công an Việt Nam thả cô ra từ trại giam số 5 ở Yên Định, Thanh Hóa, áp giải ra sân bay Nội Bài và điểm đến là tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Đi cùng cô là gia đình gồm mẹ cô và hai đứa con còn nhỏ.

Đây là sự nỗ lực của Chính phủ Mỹ, là kết quả vận động quốc tế của các tổ chức xã hội dân sự mà trực tiếp là Mạng lưới Blogger Việt Nam trong suốt 2 năm qua. Cuộc vận động rất tích cực nhưng cũng gặp nhiều trở ngại. Lúc có vẻ hy vọng thuận lợi, lúc rơi vào bế tắc bởi "áp lực của Bắc Kinh mạnh quá!". Đã có lúc định được ngày rồi lại phải lùi lại. Kết quả chỉ đạt được khi thời tiết chính trị trong nước và quốc tế đem đến những thuận lợi.

Giới đấu tranh mừng cho Nguyễn Ngọc Như Quỳnh thoát khỏi nhà tù cộng sản sau 2 năm 7 ngày bị giam giữ, tuy nhiên đây vẫn là tình thế buộc phải chấp nhận. Mọi người không muốn cô phải hy sinh thêm nữa.

Việc trả tự do cho Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, dư luận cho rằng nằm trong ý đồ của VN trong quá trình thương thảo về Hiệp định thương mại tự do EU-VN (EVFTA) và để “rửa mặt” cho ông Nguyễn Phú Trọng trong chuyến thăm tới Mỹ được đồn đoán vào cuối năm nay.

*

Trả tự do nhưng trục xuất tù nhân lương tâm ra khỏi đất nước là ngón đòn đầy toan tính của nhà cầm quyền cộng sản. Họ vừa mong lấy điểm về nhân quyền đối với quốc tế, vừa vô hiệu hóa được sức đấu tranh của những nhà hoạt động nhân quyền có tầm ảnh hưởng lớn.

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh là TNLT thứ 10 bị trục xuất ra khỏi đất nước. Người đầu tiên là Trần Khải Thanh Thủy bị trục xuất vào ngày 22/6/2011. Tiếp theo là Cù Huy Hà Vũ, Nguyễn Văn Hải, Tạ Phong Tần, Đặng Xuân Diệu, Phạm Minh Hoàng, Nguyễn Công Chính, Nguyễn Văn Đài, Lê Thu Hà và nay là Nguyễn Ngọc Như Quỳnh.

Ngoài ra, một số TNLT được giảm án hay ra tù trước thời hạn nhưng không bị trục xuất như Nguyễn Phương Uyên, Đỗ Thị Minh Hạnh… Số này cũng không nhiều.

Việc trả tự do cho TNLT trước thời hạn đều có nguyên nhân từ sức ép quốc tế. VN đáp ứng để lấy điểm khi đàm phán một hiệp định kinh tế nào đó hoặc để cải thiện quan hệ giữa các quốc gia trong mỗi chuyến đi thăm, coi như một món quà.

Đây là một điều hết sức trớ trêu và đáng xấu hổ. Người nước ngoài thương xót cho công dân nước khác khi họ bị cầm tù, đày đọa một cách vô lý, trong khi chính chính phủ của họ lại dùng công dân nước mình làm mặt hàng trao đổi. Và vì vậy, “kho” TNLT luôn được quan tâm sao cho lúc nào cũng có hàng để thừa thãi xuất khẩu.

Ngay trong ngày trả tự do cho Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, Tòa án Bình Dương tuyên anh Nguyễn Đình Thành 7 năm tù giam với cáo buộc “Làm, tàng trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin tài liệu nhằm chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Theo Facebooker Hoàng Lan, cùng ngày, công an Kon Tum bắt facebooker Phương Lê vì những bài viết trên mạng xã hội.

*

Việc thả TNLT có nên coi là tiến bộ về nhân quyền không? Nhân quyền không chỉ ở chỗ bắt hay thả tù nhân lương tâm. Việc bắt/thả TNLT chỉ là biểu hiện trực tiếp nhất, dễ thấy nhất về vấn đề nhân quyền. Bức tranh nhân quyền đen tối hay được cải thiện cần phải nhìn ở nhiều mặt khác của đời sống xã hội: quyền con người được thực hiện như thế nào, quyền biểu tình, quyền lập hội, tự do tôn giáo, tự do biểu đạt ý kiến ra sao, cuộc sống người dân yên ổn hay bất an? v.v… Cho nên không thể coi việc thả một vài TNLT là nhân quyền được cải thiện. Nó cũng như việc nhà nước bóp nghẹt nền kinh tế sau đó nới ra vào năm 1986 rồi cho là đổi mới. Đỗ Mười khoe không có đảng không có đổi mới thì ở đây, không có đảng thì không có thả TNLT. Nhưng không có bắt thì lấy đâu ra thả.

Mặc dù vậy, nhà cầm quyền vẫn quen với lối nghĩ giảm 5, 7 năm tù là thiện chí nhân quyền. Điều này, giới đấu tranh dân chủ, nhân quyền nhìn rất rõ. Còn với quốc tế, họ cũng không dễ gì bị qua mặt.

Ngay sau khi thả Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, ông Phil Roberston, Giám đốc khu vực châu Á của tổ chức Human Rights Watch đã bình luận trên facebook như sau:

“Tuy chúng tôi hài lòng vì Mẹ Nấm và gia đình đã được tự do, nhưng hành động trả tự do này càng làm rõ thêm chiến lược đàn áp chính trị kiểu mới của Việt Nam: bắt giam các nhà hoạt động theo những tội danh nguỵ tạo và vi phạm nhân quyền, truy tố họ tại những phiên toà bỏ túi, và kết án họ với những mức án dài tới vô lý. Sau đó, khi mà hy vọng đã lụi tàn đi trước viễn cảnh (phải chịu đựng) nhiều năm tháng trong điều kiện kinh khủng sau song sắt, thì trả tự do cho họ, đổi lấy việc trục xuất họ và kể công. Hà Nội đang nhằm tới việc cách ly và đồng thời vô hiệu hoá từng nhà hoạt động nổi tiếng khỏi phong trào dân chủ và nhân quyền trong nước. Nhưng dư luận đừng nên quên rằng Việt Nam vẫn là một trong những nhà nước bạo tàn nhất ở Đông Nam Á, với hơn 100 tù chính trị đang bị giam vì đã nói lên quan điểm của mình, vì đã lập ra các hội nhóm không nằm trong tầm quản lý của chính quyền, và vì đã tổ chức tuần hành ôn hoà” (FB Pham Doan Trang).

*

Cần phải thấy rằng, số TNLT được trả tự do so với số bắt vào chiếm một tỉ lệ rất nhỏ. Tính ra con số được trả tự do trước thời hạn hay được giảm án là rất thấp so với rất nhiều tù nhân bị bắt từ năm 2011 (năm phóng thích TNLT đầu tiên) đến nay. Theo thống kê sơ bộ, hiện nay có khoảng 180 TNLT đang bị giam ở các trại giam đã thành án hoặc chờ ra tòa (ở đây không kể số tù nhân chính trị có hành vi mang tính chất bạo động). Con số này chắc chắn còn thấp so với thực tế.

Hoạt động của những TNLT đều phù hợp với pháp luật hoặc công ước về quyền chính trị và dân sự mà VN đã ký kết. Đó là biểu đạt ý kiến, thể hiện thái độ chính trị một cách ôn hòa hoặc những hành vi mà pháp luật không cấm.

Nhà cầm quyền cần phải trả tự do cho tất cả TNLT, khi ấy mới có thể xem xét đến thiện chí nhân quyền, bên cạnh việc xem xét nhân quyền thể hiện trên lĩnh vực khác. Thỉnh thoảng thận trọng hé một khe hẹp cánh cửa nhà tù, lôi một TNLT ra cân đong, mặc cả đổi chác thì vẫn là lối làm ăn cò con của tư duy tiểu nông.

17/10/2018

Nạn nhân trên Tàu cá Quảng Nam bị tàu nước ngoài đâm thuật lại vụ việc

https://www.rfa.org/vietnamese/news/vietnamnews/quang-nam-fishing-boat-hit-by-foreign-ship-in-paracel-island-arrives-home-10192018081859.html

Nạn nhân trên Tàu cá Quảng Nam bị tàu nước ngoài đâm thuật lại vụ việc

RFA
2018-10-19

Ông Huỳnh Tèo, thuyền trưởng tàu QNa 90398TS.Ông Huỳnh Tèo, thuyền trưởng tàu QNa 90398TS.icon-zoom.png Baomoi.com

Tàu cá Quảng Nam bị một tàu nước ngoài tấn công, đâm vào đuôi tàu ở đảo Đá Bắc thuộc quần đảo Hoàng Sa bốn hôm trước đây vừa cập cảng Kỳ Hà, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam trong ngày 19 tháng 10.

Thông tin này được truyền thông trong nước loan đi, cho biết ngay sau khi cập cảng Kỳ Hà thuộc huyện Núi thành, thuyền trưởng tàu QNa 90398TS, ông Huỳnh Tèo, 44 tuổi, đã đến trình báo với cơ quan chức năng về vụ việc.

Theo lời của ông Tèo được báo chí trong nước trích lời, tàu của ông Tèo bị một tàu sắt khổng lồ đâm vào khoảng 1 giờ trưa ngày 15 tháng 10, làm gãy hệ thống lái và nước tràn vào khoang. Vẫn theo ông Tèo, lúc này tàu của ông vẫn đang hoạt động ở vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 143 hải lý về hướng Đông Bắc.

Sau khi chiếc tàu tấn công mà truyền thông trong nước gọi là ‘tàu lạ’ bỏ đi, ông Tèo đã phát tín hiệu cầu cứu, còn 13 thuyền viên còn lại cùng nhau tát nước ra ngoài và cố ngăn nước tràn vào tàu.

Tổng thiệt hại sự việc này được ước tính là khoảng 400 triệu đồng.

Những năm qua, nhiều tàu cá của ngư dân Việt Nam bị tàu Trung Quốc xua đuổi, tấn công khi đánh bắt cá ở gần khu vực quần đảo Hoàng Sa là ngư trường truyền thống của họ. Đây cũng là quần đảo đang tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc hiện do Trung Quốc kiểm soát.

Hôm 18/6, Văn phòng Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn cho báo chi biết có 20 tàu cá cùng 100 ngư dân của tỉnh Quảng Ngãi đã bị tàu của Trung Quốc xua đuổi khi tránh trú bão tại quần đảo Hoàng Sa.

Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền đến 90% Biển Đông gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tuyên bố của Bắc Kinh qua đường đứt khúc 9 đoạn do họ tự vạch ra bị Tòa Trọng Tài Thường Trực Quốc Tế – PCA ở La Haye tuyên phi pháp vào tháng 7 năm 2016. Chính phủ Hà Nội vẫn tuyên truyền cho rằng ngư dân là lực lượng đi đầu bảo vệ lãnh hải của tổ quốc, thế nhưng những biện pháp hỗ trợ để họ thực hiện nhiệm vụ đó đến nay vẫn chưa có mấy hiệu quả.

Một số nước trong khu vực cũng có tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông gồm Đài Loan, Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam.

https://www.youtube.com/watch?v=nZknZYsL9js

Kinh tế TQ đạt mức tăng trưởng thấp nhất kể từ 2009

https://www.bbc.com/vietnamese/business-45902691

Kinh tế TQ đạt mức tăng trưởng thấp nhất kể từ 2009

Women sew jeans at a factory in ChinaBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Trung Quốc vừa báo cáo mức tăng trưởng quý thấp nhất kể từ khi có cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cho tới nay.

Số liệu cho thời gian từ tháng Bảy đến tháng Chín là 6,5%, Cục Thống kê Quốc gia nói. Kết quả này thấp hơn mức dự đoán mà Reuters đưa ra, 6,6%.

Chiến tranh thương mại: TQ còn nhiều nhức nhối

Mỹ ‘tránh’ nói Trung Quốc thao túng tiền tệ

Mỹ muốn đàm phán thương mại với Nhật, Anh và EU

Hoa Kỳ và thế trận Cờ Vây đối với Trung Quốc

Trung Quốc đang đối diện với các thách thức kinh tế, trong đó có vấn đề mức nợ cao và cuộc chiến thương mại đang ngày càng căng thẳng với Hoa Kỳ.

Tác động từ cuộc tranh cãi với Mỹ được trông đợi là sẽ tạo áp lực lên mức tăng trưởng trong những tháng tới.

Số liệu công bố trong hôm thứ Sáu đạt mức thấp nhất kể từ quý một của năm 2009, là thời gian đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả cũng thấp hơn so với mức 6,7% của quý trước, nhưng vẫn đạt mục tiêu cả năm mà chính phủ đưa ra là khoảng 6,5%.

Tuy các nhà quan sát tình hình Trung Quốc ra nhận xét thận trọng về các số liệu GDP chính thức của Bắc Kinh, nhưng các dữ liệu được coi là chỉ số hữu hiệu để dự đoán về mức tăng trưởng của nước này nói chung.

Bags factory in ShenzhenBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Rủi ro kinh tế

Trong nhiều năm, Trung Quốc đã giảm bớt xuất khẩu và dựa nhiều hơn vào tiêu thụ nội địa để tăng trưởng.

Cùng lúc, chính phủ đang phải vật lộn với việc kiềm chế khoản nợ đang phình to liên quan tới làn sóng phát triển cơ sở hạ tầng, kiềm chế tình trạng bong bóng nhà ở, mà không làm ảnh hưởng tới mức tăng trưởng.

Thông tư 19 cho dùng Nhân dân tệ: Mối nguy bắt đầu?

Thế giới sẽ ‘nghèo hơn’ vì cuộc chiến thương mại

Cuộc chiến thương mại: ‘TQ đang lo lắng’

Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã có các bước đi nhằm hỗ trợ kinh tế, trong đó có việc cắt giảm các đòi hỏi về vốn để làm tăng mức thanh khoản, và để làm dịu bớt mức giảm tốc tăng trưởng.

Kinh tế gia chuyên theo dõi tình hình hình Trung Quốc Julian Evans-Pritchard từ Capital Economics nói rằng trong một ghi chép về số liệu mới nhất, người ta thấy có "một số chỉ dấu sớm… rằng việc hỗ trợ về chính sách đang bắt đầu có tác dụng" nhưng nói thêm rằng "sẽ vẫn cần có thêm quyết tâm trong việc giảm bớt yêu cầu để đảm bảo giữ bình ổn tăng trưởng".

Các dữ liệu công bố hôm thứ Sáu cho thấy tăng trưởng ở mảng sản lượng đầu ra của ngành sản xuất trong tháng Chín không đạt mức trông đợi, nhưng ngành bán lẻ trong cùng tháng thì tăng cao hơn chút ít so với dự đoán.

Bênh cạnh những thách thức trong nước, Trung Quốc được trông đợi sẽ cảm nhận được tác động từ cuộc tranh cãi thương mại với Mỹ trong những tháng tới.

Các số liệu quý ba là những số liệu đầu tiên được Bắc Kinh công bố kể từ khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tấn công Trung Quốc với hai biểu thuế quan, nhắm vào lượng hàng hóa Trung Quốc trị giá 250 tỷ đô la.

Jonathan Tepperman – Bước nhảy lùi vĩ đại của Trung Quốc

http://www.viet-studies.net/kinhte/ChinaLeapBackward_FP_trans.html

Jonathan Tepperman – Bước nhảy lùi vĩ đại của Trung Quốc

Trong nhiều thập niên, quốc gia này đã xoay xở tránh được phần lớn những vấn đề mà các chế độ độc tài phải chịu đựng. Giờ đây, trò chơi quyền lực cá nhân của Tập Cận Bình có nguy cơ phá hủy mọi thứ đã làm cho Trung Quốc trở nên khác biệt.

1_china_jt_essay.jpg
Hình minh họa

Trong bốn mươi năm qua, Trung Quốc đã tích cóp được một danh sách dài những thành tựu nổi bật. Từ năm 1978 đến 2013, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng bình quân 10 phần trăm mỗi năm, làm gia tăng mười lần mức thu nhập trung bình của người lao động trưởng thành. Tất cả sự tăng trưởng đó đã giúp khoảng 800 triệu người thoát ra khỏi đói nghèo; trong quá trình này Trung Quốc cũng giảm được 85 phần trăm mức tử vong của trẻ sơ sinh và nâng tuổi thọ bình quân thêm 11 năm.

Đáng kinh ngạc là Trung Quốc đã đạt được những thành tựu như vậy trong khi chính phủ nước này vẫn rất hà khắc về chính trị – chuyện chưa hề có tiền lệ trong lịch sử và rất, rất khó thực hiện, theo lý thuyết chính trị. Vậy nên, không có gì lạ khi nhà nghiên cứu Trung Quốc Orville Schell miêu tả thành tích này như là “một trong những phép lạ gây sửng sốt nhất về phát triển kinh tế trong lịch sử thế giới”.

Phẩm chất kỳ diệu của những thành tựu của Trung Quốc làm cho những gì đang xảy ra ở đất nước này ngày hôm nay trở nên hết sức bi thảm – và gây hoang mang. Dưới vỏ bọc chống tham nhũng, chủ tịch Tập Cận Bình đang từng bước xóa bỏ hầu như mọi cuộc cải cách đã làm cho Trung Quốc đạt được sự tăng trưởng ngoạn mục trong bốn thập kỷ qua. Thay cho một hệ thống dù khiếm khuyết nhưng cực kỳ thành công, ông ta đã dựng lên một sự sùng bái cá nhân to lớn chỉ tập trung vào cá nhân ông ta, ông ta thâu tóm mọi quyền hành vào tay mình hơn bất kỳ nhà lãnh đạo Trung Quốc nào kể từ thời Mao Trạch Đông.

Trong ngắn hạn, những nỗ lực của Tập có thể làm cho Trung Quốc bớt tham nhũng và ổn định hơn. Nhưng bằng việc hủy diệt nhiều cơ chế đã giúp cho phép lạ Trung Quốc có thể xảy ra, có nguy cơ Tập sẽ đảo ngược những kết quả ấy và biến Trung Quốc thành một nhà nước cảnh sát khác nữa (hãy nghĩ tới một phiên bản Bắc Triều Tiên khổng lồ và cởi mở hơn): không có hiệu quả, vô tích sự, dễ đổ vỡ và hiếu chiến. Và đó là điều đáng lo không chỉ cho 1,4 tỉ người Trung Quốc mà cho tất cả chúng ta.

Để hiểu điều gì đang làm cho chiến dịch xây dựng đế quốc cá nhân của Tập trở nên nguy hiểm như thế, trước hết cần hiểu những gì đã làm cho Trung Quốc trở nên phi thường trong thời gian dài như vậy. Xuyên suốt lịch sử hiện đại, đa số các nhà độc tài và các nhà nước độc đảng đều có chung một số đặc điểm căn bản. Quyền lực nằm trong tay của một nhóm nhỏ các cá nhân. Để giữ quyền lực, các cá nhân này đàn áp những người bất đồng và cai trị bằng sự đe dọa. Bởi vì đám công chức quan liêu và dân chúng sống trong sợ hãi, họ cạnh tranh nhau để bợ đỡ các ông chủ. Không ai nói lên sự thật, nhất là khi sự thật ấy làm cho họ và các lãnh đạo của họ trông xấu xí đi. Kết quả là, các bạo chúa tự cô lập – mà cái tôi của họ được thổi phồng lên bằng những lời xu nịnh thường xuyên và khúm núm – tự thấy mình ngày càng xa rời thực tế, xa rời phần còn lại của thế giới (hãy nghĩ tới Kim Jong Un, Bashar al-Assad hoặc Robert Mugabe) và rốt cuộc họ cai trị một cách tùy hứng, cai trị theo bản năng với rất ít ý thức về những gì đang thật sự xảy ra ở đất nước họ. Tác động của sự ngu muội này đối với chính sách đối nội và đối ngoại thật là thảm họa.

Trong khoảng 35 năm – tính từ khi Mao chết và Đặng Tiểu Bình phát động các cuộc cải cách của ông ta vào cuối thập niên 1970 cho đến khi Tập lên nắm quyền năm 2012 – Trung Quốc đã tránh được nhiều cạm bẫy kiểu này và đi ngược lại quy luật về các chuẩn mực chính trị bằng cách xây dựng cái mà các học giả gọi là chế độ “độc tài thích nghi” (adaptive authoritarian). Trong khi vẫn duy trì chủ nghĩa cộng sản trên danh nghĩa, Trung Quốc đã tiếp thu nhiều hình thức của chủ nghĩa tư bản thị trường và một số cuộc cải cách tự do khác. Tất nhiên, hệ thống cũ vẫn có tính đàn áp cao độ (hãy nhớ vụ thảm sát Thiên An Môn) và còn xa mới hoàn hảo xét về nhiều phương diện. Tuy vậy, nó cho phép chính phủ Trung Quốc thực hiện chức năng của mình một cách hiệu quả phi thường và tránh được nhiều chứng bệnh mà các chế độ độc tài khác mắc phải. Chế độ kiểm duyệt chẳng hạn, chưa bao giờ biến mất, nhưng các đảng viên Cộng sản có thể không tán thành và tranh luận các ý tưởng, còn các báo cáo nội bộ đôi khi tỏ ra thẳng thắn một cách đáng ngạc nhiên.

Không còn như vậy nữa. Ngày nay, Tập đang hủy hoại một cách có hệ thống hầu như mọi phương diện từng làm cho Trung Quốc trở nên khác biệt, từng giúp Trung Quốc hoạt động tốt như thế trong quá khứ. Những nỗ lực của ông ta có thể làm gia tăng quyền lực và uy tín của ông ta trong ngắn hạn, làm suy giảm một số hình thức tham nhũng. Tuy nhiên, cân nhắc kỹ, chiến dịch của Tập sẽ có những hệ quả thảm khốc trong dài hạn cho đất nước ông ta và cho cả thế giới.

Có lẽ đặc trưng bất thường nhất của hệ thống mà Đặng tạo ra là cách phân bổ quyền lực cho nhiều nhà lãnh đạo. Thay vì để một người thực hành uy quyền tối cao, như phần lớn các chế độ độc tài, Đặng phân chia quyền lực cho tổng bí thư đảng (người cũng thường nắm vị trí chủ tịch đảng), thủ tướng chính phủ và bộ chính trị.

Đặng hy vọng một hệ thống như vậy sẽ bảo đảm không một cá nhân nào có thể tái thâu tóm kiểu quyền lực mà Mao từng có – bởi vì quyền lực không kiểm soát của Mao đã dẫn tới những sai lầm và lạm dụng khủng khiếp, chẳng hạn như các công cuộc Đại Nhảy vọt (trong đó ước tính khoảng 45 triệu người đã chết) và Cách mạng Văn hóa (trong đó bản thân Đặng đã bị thanh trừng và con trai của ông ta bị tra tấn tàn khốc tới mức anh ta trở thành bại liệt). Như ông Bùi Mẫn Hân (Minxin Pei), chuyên gia về Trung Quốc tại đại học Claremont McKenna College, giải thích, mô hình lãnh đạo tập thể mà Đặng thiết kế đã giúp loại bỏ những ý tưởng xấu và thúc đẩy những ý tưởng tốt bằng cách đề cao sự cân nhắc cẩn thận mà không khuyến khích việc mạo hiểm.

Từ khi lên nắm quyền năm 2012, Tập đã ra sức dỡ bỏ hệ thống lãnh đạo tập thể ở một số phương diện. Trước hết, nhân danh đấu tranh với tham nhũng – một mục tiêu quan trọng mà Trung Quốc đang rất cần – ông ta đã thanh trừng một số lượng lớn quan chức mà tội lỗi thật sự của họ, dưới cái nhìn của Tập, là không thể hiện đầy đủ lòng trung thành với nhà lãnh đạo tối cao. Mạnh Hoành Vĩ (Meng Hongwei), chủ tịch Interpol (Cảnh sát quốc tế), người bị Trung Quốc đột ngột bắt giam hai tuần trước, chỉ là một trường hợp nổi bật nhất và mới nhất; câu chuyện của ông ta là hết sức bất thường.

Trong vòng 6 năm qua, có 1,34 triệu quan chức bị biến thành mục tiêu – một con số gây sửng sốt, và hơn 170 nhân vật lãnh đạo ở cấp bộ trưởng hoặc thứ trưởng bị bãi nhiệm (đa số bị cầm tù). Cảnh ngộ của Mạnh, cũng giống cảnh ngộ của Bạc Hy Lai (Bo Xilai) – bí thư thành ủy đầy quyền lực của thành phố Trùng Khánh, bị hạ bệ năm 2012 – chứng tỏ rằng không ai được miễn nhiễm với sự trừng trị của Tập. Thật vậy, từ năm 2012 đến nay số ủy viên ban chấp hành trung ương đầy quyền lực của đảng Cộng sản bị thi hành kỷ luật còn nhiều hơn cả thời kỳ dài từ cuộc Cách mạng Cộng sản tới năm ấy.

Không hài lòng với việc chỉ xóa bỏ mọi sự cạnh tranh, Tập còn củng cố quyền lực bằng việc bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ đối với chức vụ của ông ta và từ chối đề cử một người kế vị, như những người tiền nhiệm của ông ta vẫn làm vào giữa thời gian cầm quyền của họ. Ông cũng đưa “Tư tưởng Tập Cận Bình” vào vị thế trang trọng trong hiến pháp Trung Quốc (một vinh dự mà chỉ Mao và Đặng có được); thâu tóm quyền kiểm soát trực tiếp các lực lượng vũ trang, tự biến mình thành “chủ tịch của mọi thứ” bằng cách tạo ra một số lượng lớn các nhóm hoạt động về chính sách, trải rộng từ tài chính đến vấn đề Đài Loan và an ninh mạng – tất cả đều báo cáo trực tiếp cho ông ta.

Một phương diện quan trọng thứ hai của hệ thống cũ là quan chức các cấp đều có thể kỳ vọng được thăng thưởng nếu có thành tích tốt. Đây không hoàn toàn là chế độ nhân tài, và hệ thống vẫn đầy sự tham nhũng và sự bảo trợ đỡ đầu. Nhưng cả hai khía cạnh này thực sự đã phục vụ một sự nghiệp chung ở một điểm chủ yếu: nếu một công chức làm tốt công việc của mình, anh ta hoặc chị ta có thể hy vọng có được một phần thành quả và được thăng tiến đều đặn. Ông Tập trái lại, đã “thay thế hệ thống dựa trên sự khích lệ bằng hệ thống dựa trên sự sợ hãi” như nhận định của ông Bùi. Và sự chuyển dịch này kéo theo hai vấn đề lớn. Trước hết, nó làm méo mó những ưu tiên của quan chức, từ ưu tiên cho kết quả làm việc sang ưu tiên cho việc thể hiện lòng trung thành. Vấn đề thứ hai, theo Alexander Gabuev, chuyên gia về Trung Quốc tại Trung tâm Carnegie Moscow, là “khi nỗi sợ hãi là tất cả những gì bạn có, công chức trở nên sợ hãi tới mức họ không dám làm gì mà không có mệnh lệnh rõ ràng từ cấp trên. Thế là toàn bộ guồng máy quan chức trở nên thụ động. Không việc gì được hoàn thành cả”.

Một tài sản có liên quan của hệ thống cũ là cách thức mà nó khuyến khích chính quyền các địa phương – ở cấp làng xã, quận hạt và tỉnh thành – thử nghiệm các sáng kiến mới, từ công cuộc xây dựng thị trường tự do bốn mươi năm về trước đến cho phép sở hữu tư nhân về đất đai trong thời gian gần đây. Những cuộc thử nghiệm như vậy đã biến Trung Quốc thành một đất nước có hàng trăm phòng thí nghiệm chính sách, cho phép nó thử nghiệm những giải pháp khác nhau cho nhiều vấn đề theo những cách thức an toàn, lặng lẽ và ít rủi ro trước khi quyết định có nên áp dụng đại trà hay không. Hệ thống này đã giúp Bắc Kinh tránh được những quyết định phi lý và những sai lầm thảm họa mà nó đã từng có dưới thời Mao – chẳng hạn như trong thời kỳ Đại Nhảy vọt những năm 1958-1962, các quan chức kế hoạch ở trung ương nhấn mạnh rằng nông dân Tây Tạng phải trồng lúa mì bất chấp thực tế khu vực núi cao đất đai cằn cỗi hoàn toàn không phù hợp với loại cây trồng đó.

Tất nhiên, Bắc Kinh đã chấp nhận một mức độ tự trị nào đó để cho phép các quan chức địa phương được thử nghiệm những điều mới mẻ. Ông Tập, trái lại, có vẻ như nhìn những lối suy nghĩ độc lập ấy như là những mối đe dọa không tha thứ được. Theo mệnh lệnh của ông, chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu ngăn chặn những chương trình thử nghiệm quy mô nhỏ. Sebastian Heilmann của trường đại học Trier của Đức dự tính số lượng các cuộc thử nghiệm ở cấp tỉnh đã giảm từ mức 500 cuộc năm 2010 xuống còn khoảng 70 cuộc năm 2016 và có lẽ đã giảm nhiều hơn nữa kể từ lúc ấy. Thay vào đó, một lần nữa các chính sách lại được ban bố từ trên đỉnh, với rất ít sự quan tâm tới các điều kiện của địa phương.

Một ví dụ mới nhất: Cũng như ngành công nghiệp công nghệ Trung Quốc khét tiếng về ăn cắp và áp dụng các sáng tạo của nước ngoài, các quan chức Trung Quốc từ lâu đã làm điều tương tự trong lĩnh vực chính sách; họ nghiên cứu cẩn thận những gì được thực thi ở các nước khác rồi áp dụng những bài học ấy vào trong nước. (Ví dụ tốt nhất cho sự bắt chước này tất nhiên chính là công cuộc xây dựng xây dựng thị trường tự do ở Trung Quốc, theo các mô hình của Nhật Bản, Đài Loan và Hoa Kỳ). Giống như đối với những sáng kiến khác của ông Đặng, ông Tập cũng đã cắt xén thực tế này bằng cách làm cho các quan chức cấp tỉnh thành khó tương tác với người nước ngoài hơn. Năm 2014, chính quyền bắt đầu tịch thu hộ chiếu của công chức. Cũng như nhiều hạn chế khác được chính phủ thực thi gần đây, động thái này được biện minh nhân danh cuộc đấu tranh chống tham nhũng – nhìn bề ngoài, ý tưởng tịch thu hộ chiếu là để ngăn chặn các quan chức ăn bẩn chạy ra khỏi nước. Nhưng thực tế là chính sách này gần đây đã được mở rộng xuống cả các giáo viên tiểu học, và được tăng cường bằng những sự hạn chế liên quan khác – giờ đây các quan chức phải xin phép mới được tham dự các cuộc họp và hội nghị với nước ngoài và phải báo cáo về thời gian ở nước ngoài theo từng tiếng đồng hồ một – cho thấy rằng ưu tiên thật sự là giới hạn sự tiếp xúc với người nước ngoài và các ý tưởng của họ.

Cuộc đàn áp của Tập có ý nghĩa gì cho tương lai của Trung Quốc và cho chúng ta? Trong khi cần luôn luôn cẩn trọng khi dự đoán sự thất bại của Trung Quốc – như lịch sử tóm tắt ở trên cho thấy quốc gia này rất giỏi trong việc tìm đường đi tránh những vấn đề mà về lý thuyết sẽ kìm hãm nó – thật khó để tránh cái kết luận u ám rằng nước Trung Quốc của Tập đang nhanh chóng trở nên ít khác thường hơn và giống một nhà nước cảnh sát điển hình hơn.

Trên bình diện nội trị, việc hoạch định chính sách của Bắc Kinh đã trở nên ít linh hoạt và nhanh chóng. Không khó tìm những ví dụ cho lối tiếp cận cứng nhắc hơn, cũng như những mặt tiêu cực của nó. Cứ xem trong mùa đông vừa qua, khi chính phủ bắt buộc các hệ thống cung cấp hơi sưởi ấm trên toàn quốc phải chuyển đổi ngay lập tức từ chạy bằng than sang chạy bằng khí đốt. Điều này nghe có vẻ khôn ngoan ở một đất nước bị ô nhiễm như Trung Quốc. Nhưng mệnh lệnh được thi hành một cách bất ngờ trên khắp nước, không có ngoại lệ. Thế là ở miền Bắc lạnh giá của Trung Quốc, nhiều lò đốt bằng than bị dỡ bỏ trước khi các lò đốt bằng khí gas được lắp đặt – khiến cho nhiều thị trấn hoàn toàn không có hơi ấm để sưởi, dân chúng bị buộc phải đốt cùi bắp để sinh tồn.

Nếu Trung Quốc tiếp tục đi theo con đường hiện hành thì sẽ có thêm rất nhiều trường hợp mà những chính sách với ý định tốt được thực hiện một cách vội vã và vụng về, dẫn tới nhiều hậu quả tai hại hơn rất nhiều. Bởi vì các chế độ độc tài cá nhân rất kém cỏi trong việc thừa nhận lỗi lầm – không được phép làm gì, nói gì có hại cho huyền thoại về lãnh đạo toàn năng – Trung Quốc sẽ có khả năng trở nên kém linh hoạt trong việc sửa chữa những sai lầm một khi nó đã gây ra. Hoặc trong việc đối mặt với những vấn đề tiềm ẩn đang kéo nền kinh tế xuống, chẳng hạn như sự phụ thuộc nặng nề vào các doanh nghiệp nhà nước kềnh càng và không hiệu quả – bộ phận doanh nghiệp đã trở nên to lớn hơn, nhiều quyền lực hơn kể từ khi Tập lên cầm quyền; mức nợ công cao một cách nguy hiểm, đặc biệt là nợ của các chính quyền địa phương; và một xu hướng ứng phó với mỗi vụ suy giảm kinh tế bằng cách bơm thêm tiền vào hệ thống, nhất là cho các dự án hạ tầng cơ sở không cần thiết. Trong thực tế, Trung Quốc không chỉ không có khả năng xử lý bất kỳ khuyết điểm nào trong các khuyết điểm này, mà nó còn có vẻ làm cho tình hình tệ hại thêm. Đó chính là điều mà Trung Quốc đã làm vào ngày 7 tháng 10, khi ngân hàng trung ương Trung Quốc công bố thêm một chương trình kích thích tốn kém khác nữa: kế hoạch chi ra 175 tỉ đô la nhằm vực dậy các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Với mỗi động thái phá vỡ ngân sách mới, và trong hoàn cảnh không có sự cải cách, khả năng Trung Quốc phải trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế gây bất ổn nghiêm trọng – mà những nhà đầu tư có cái nhìn bi quan về Trung Quốc như Ruchir Sharma, phụ trách khối các thị trường đang nổi lên của Morgan Stanley từng cảnh báo nhiều năm trước – sẽ tiếp tục tăng lên. “Vấn đề lớn là liệu có thể một trong những quả bom hẹn giờ – nợ xấu, thị trường bất động sản quá nóng, doanh nghiệp nhà nước phình to lên – sẽ bùng nổ hay không”, Gabuev nói. “Do sự tập trung quyền lực của ông Tập nên không có ai nói cho ông ta những lời cảnh báo trước nếu một trong những quả bom này sắp nổ. Và bởi vì ông ta không thật sự hiểu biết rõ về kinh tế vĩ mô, còn mọi người thì ngại không dám nói ngược với hoàng đế cho nên có một rủi ro rất lớn là ông ta sẽ quản trị sai lầm khi nó xảy ra”. Thật vậy, sự ứng phó của chính phủ Trung Quốc trước bất kỳ sự bất ổn nào đều có vẻ thật ngu ngốc. Như Schell giải thích: “Tập đã thực sự đưa Trung Quốc vào rủi ro rất lớn. Và bởi vì công cụ duy nhất của ông ta là đàn áp, nếu sự việc diễn biến theo chiều hướng xấu, rất có thể chúng ta sẽ thấy thêm nhiều cuộc trấn áp nữa”.

Những dự báo như vậy làm cho mọi người lo lắng. Trung Quốc là nền kinh tế lớn nhất thế giới về một số mặt, cho nên nếu nó sụp đổ, cả hành tinh này sẽ phải trả giá. Nhưng lịch sử của các chế độ độc tài khác, chẳng hạn như nước Nga của Vladimir Putin hoặc Bắc Hàn của dòng họ Kim, cho thấy trò chơi quyền lực không ngừng nghỉ của Tập có thể sinh ra nhiều hệ lụy tệ hại hơn nữa. Từ khi nắm được quyền lực, Tập đã vạch ra một chính sách đối ngoại hiếu chiến hơn rất nhiều so với những người tiền nhiệm của ông ta, đã làm hầu như mọi nước láng giềng và cả Hoa Kỳ xa lánh, bằng việc đẩy mạnh đòi hỏi chủ quyền ở Biển Đông, đe dọa Đài Loan, và dùng sức mạnh quân sự để hậu thuẫn cho các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh ở các quần đảo tranh chấp.

Nếu như các vấn đề kinh tế của Trung Quốc trở nên tồi tệ, Tập có thể thử gia tăng căng thẳng ở những mặt trận này nhằm lôi kéo người dân ra khỏi cuộc khủng hoảng trong nước. Sự cám dỗ của hành vi đó tỏ ra mạnh mẽ đặc biệt nếu tổng thống Donald Trump của Hoa Kỳ tiếp tục chọc ngoáy Trung Quốc bằng việc tăng cường chiến tranh thương mại và công khai phê phán Trung Quốc.

Ông Bùi cảnh báo tình hình còn có thể đáng sợ hơn nếu những vấn đề kinh tế của Trung Quốc hoàn toàn vượt ra ngoài tầm kiểm soát. Trong trường hợp đó, nhà nước Trung Quốc có thể sụp đổ – kết cục điển hình của các chế độ độc tài điển hình khi đối mặt với các cú sốc kinh tế, với các mối đe dọa từ bên ngoài (đặc biệt là từ một thất bại trong chiến tranh) hoặc với sự nổi loạn của dân chúng – nhưng là một sự sụp đổ, mà do kích thước khổng lồ của Trung Quốc, có thể sinh ra những hậu quả cực kỳ khủng khiếp.

Đó là lý do tại sao tất cả chúng ta nên hy vọng rằng Trung Quốc bằng cách nào đó một lần nữa sẽ tìm được con đường vượt qua lực hút chính trị và tiếp tục là một ngoại lệ đối với mọi quy luật – bất chấp những nỗ lực đang tiến hành của ông Tập nhằm làm cho Trung Quốc trở nên bình thường theo ý nghĩa tệ hại nhất của từ này.

Jonathan Tepperman

Nguồn: https://foreignpolicy.com/…/chinas-great-leap-backward-xi-…/

Huỳnh Hoa dịch

(*) Jonathan Tepperman là tổng biên tập tạp chí Foreign Policy.